HomeNederlands BlogDe Panama Papers, een uitnodiging tot structurele actie?

De Panama Papers geven ons weer eens een kijkje in de wereld van het grote geldspel. Waarom die belangstelling? Eenieder die zich een beetje verdiept in de werking van de financiële sector en van de geopolitiek weet toch hoe dit in elkaar steekt? En, zijn we niet blij met een fooi aan de Zuidas zodat Nederland mee speelt in grote geldspel? Zijn onze politici naïef of denken ze niet verder? Waarom blijft de grote volkswoede nog weg? Is het gevoel van onmacht van de burger, zoals dat zich liet zien in het recente referendum, nog niet gebundeld genoeg om ook in Nederland tot uitbarsting te komen? Aan deze en de vragen die wij in de krant lezen willen wij voorbij gaan.

Wij willen hier stil staan bij het feit dat het geldspel zelf veranderd is. Na het vallen van de Berlijnse Muur heeft het een nieuwe, op zichzelf gerichte dynamiek gekregen. Maar waarom is dat zo? Omdat met het verdwijnen van de Koude Oorlog de vijand verdween en daarmee de maatschappelijke rechtvaardiging voor een agressief economisch stelsel kwam te vervallen. Zonder vijand keerde het zich tegen de maatschappij die haar voortbracht, ten faveure van een steeds minder zichtbare mondiale elite. Een elite en het grote geldspel dat zich kon ontwikkelen onder Angelsaksisch recht. Waarom?

Omdat onder Angelsaksisch recht alles wat niet verboden is, is toegestaan. Dit betekent dat als je iets nieuws bedenkt waar je winst mee maakt je hiermee door kunt gaan, ook als je weet je dat het schadelijk is. Een beetje slim en je blijf de wetgever altijd voor. Het grote voordeel van dit systeem? Het is dynamisch en in staat de wereld te veroveren, wat het ook deed. Wij vonden het uit, hadden het nodig om te kunnen kolonialiseren, om de industriële revolutie te laten slagen en om de belofte voor welvaart voor iedereen geloofwaardig te maken. Echter ‘teveel’ doet onzin ontstaan doordat er een financiële stratosfeer ontstaat. (een geldhoeveelheid die meer dan 50 keer groter is dan de reële economie van goederen en diensten) De norm is hier om geen belasting te betalen tenzij deze een veelvoud in return brengt. Het geheel is dus disfunctioneel. We hebben maar een wereld en die is al globaal. Blijven veroveren kan alleen door of de ruimte in te gaan of door eigen kinderen te verorberen. In Nederland doen we dat door onze consensusmaatschappij in naam van bezuinigingen (lees: het grote geldspel) af te breken. Vrijwillige destructie is prima, mits het in dienst is van een transformatieve en innovatieve beweging. Zonder dit doel voor ogen is het een terugval naar een meer primitieve samenleving.

Als wij nu stellen dat het christendemocratisch gedachtegoed redelijk wordt vertegenwoordigd door het Rijnlands/Europees denken dan kan het ook een andere kant op. Het Rijnlands/Europees denken is in de eerste plaats gemeenschapsdenken. Hierin is een belangrijke rol weggelegd voor de kracht van het collectief en voor de samenwerking tussen concurrenten volgens de wetten van de gemeenschap[1]. Volgens Europees recht kun je daarom de morele en ethische principes waar we ons aan willen houden, vastleggen en partijen daar ook op aanspreken. Dit meer op principe gebaseerde denken geeft grote mogelijkheden om ons te bezinnen. Als de politiek dat nu ook zou gaan doen, dan zou zij zich niet met reparatiewetgeving willen bezighouden, maar met het vormgeven van een gewenste maatschappelijke ordening waarin bijvoorbeeld wordt opgenomen dat multinationale ondernemingen, naar verhouding van hun activiteiten, belasting betalen in de regio waar ze actief zijn. En hoe dwing je dat af? Door de bewijsplicht bij de ondernemingen te leggen.

[1] Michel Albert 1991

Dit artikel wordt binnenkort ook gepubliceerd op christendemocraat.com

Share Button

Reacties zijn gesloten.